Yaşlı Hücrelerden Kurtularak Gençleşilebilir mi?

Bilim insanları dokularımızda kalan eskimiş hücrelerin
yaşlanmaya yol açtığını varsayıyor. Geçtiğimiz
yıl yapılan bir araştırma bu hücrelerin yaşlanmayı
desteklediğini ve bu hücreleri çekip almanın bizi
daha uzun süre sağlıklı tutabileceğini gösterdi.
Vücudumuzdaki belirli hücreler defalarca bölünerek
dokularımızın yenilenmesini sağlayan hücre
değişimlerini sağlıyor. Ancak bu hücreler vücuda
zarar da verebiliyor, çünkü kanseri tetikleyen genetik
hasarları bünyelerinde biriktiriyorlar. Bu yüzden
de belirli sayıda bölünme geçirdikten sonra yaşlanma
sürecine giriyorlar. Canlı kalıyorlar, ancak bölünemiyorlar
ve dolayısıyla kanser başlatamıyorlar.
Ancak bu şekilde vücudu tehlikeden koruyor gibi
görünen yaşlı hücreler aslında bazı zararlı özelliklere
sahip. Büyümeyi uyarıcı ve dokuları çözücü kimyasal
maddeler salgılayarak tümörlerin büyümesini ve
yayılmasını tetikliyorlar. Yaşlı hücrelerin marifetleri
ayrıca yaşlanmayı da çeşitli şekillerde, örneğin çevre
dokulara zarar vererek ya da ileri yaşların karakteristik
uzun süreli yangılarını azdırarak hızlandırabiliyor.
Ancak bu süreçlerin ayrıntılarını çözümlemek
araştırmacılar için pek kolay olmadı.
Araştırmacılar bu süreci daha iyi anlayabilmek
için genetik mühendisliği ve çaprazlamalar yoluyla
iki özelliğe sahip bir fare soyu oluşturdu. Bu fareler
yaşamlarının erken dönemlerinde katarakt, kas güçsüzlüğü,
damar sertliği gibi yaşlılık komplikasyonları
yaşayarak genç yaşta ölüyordu. Farelere enjekte
edilen bir ilaç, pek çok yaşlı hücre için işaret sayılan
ve bu hücrelerin bölünmeyi bırakmasına yardım
eden p16INK4a proteinini üreten hücrelerin vücut tarafından
öldürülmesini tetikliyordu.
İlaç verilen fareler daha uzun yaşamadı ancak daha
sağlıklı yaşadıkları görüldü. Araştırmacılar yaşlı
hücreleri temizlemenin kataraktın ve kas zayıflığının
başlamasını geciktirdiğini belirledi. İlaç alan fareler
ilaç almayan kardeşlerine göre koşu bandında
daha uzun süre koşabiliyor ve daha zorlayıcı alıştırmaları
yapabiliyordu. İlaç uygulaması ayrıca yaşlıların
sorunlarından biri olan vücut yağındaki azalmayı
da engelledi. Yaşla ilgili bazı sıkıntılar, örneğin damar
sertliği ilaç uygulamasından etkilenmedi çünkü
muhtemelen bu sorun p16INK4a üreten yaşlı hücrelerin
birikiminden kaynaklanmıyor.
Fareler ilacı yaşlanma belirtileri göstermeye başlamadan
almasa bile ilaç yine de bazı faydalar sağladı.
Bu bulgu hayli heyecan verici, çünkü bu bilim insanları
bir gün yaşlı hücreleri insan vücudundan temizleyecek
bir ilaç bulursa, bunun sadece gençlerin
değil yaşlıların da işine yarayabileceğine işaret ediyor.
Benzer bir ilacın insan için geliştirilip geliştirilemeyeceğini
araştırmalar gösterecek, ancak bu çalışma
yaşlı hücreleri hedefleyerek ve etkilerini bertaraf
ederek yaşam kalitemizi artırabilme olasılığını ortaya
koyuyor.