Nasıl Karar Veriyoruz?

Gün içerisinde aldığınız kararları bir düşünün. Kıyafet ve yemek seçiminden yapılacak işlerin sıraya konmasına,
dolmuşa mı binsem otobüse mi, çay mı içsem kahve mi gibi sorulara verdiğimiz yanıtlara kadar, gün boyu verdiğimiz
kararların listesini yapsak binlerce satır tutar. Çoğu kararı birkaç saniye içinde veriyoruz. Ya insan ilişkilerinde
davranışlarımızı belirlerken, söyleyeceğimiz kelimeleri seçerken verdiğimiz, milisaniyede gerçekleşen kararlar?
Tüketici olarak onlarca seçenek arasından yaptığımız tercihler? Bir de tabii iş ve eş seçimi gibi daha uzun
dönemde verdiğimiz hayati kararlar var. Ama herhalde hiçbiri bir komutanın savaşın kritik bir anında verdiği,
ülkelerin geleceğini etkileyen ve bazen saniyeler içinde verilmesi gereken karar kadar zor değildir.
Yukarıdaki sorular nöroloji, ekonomi, psikoloji,
bilişsel bilimler, bilgisayar bilimleri
ve yapay zekâ gibi birçok disiplinin kesişim
noktasında. Ancak her bir disiplinin odaklandığı
soru farklı. Ekonomistler tüketici davranışlarını
ve aldığımız ekonomik kararları incelerken,
psikologlar kişisel kararlarımız, bilgisayar bilimcileri
ise kavramsal kararlarımız üzerinde yoğunlaşıyor.
Nörologlar ise aldığımız ne çeşit bir karar olursa
olsun, karar verirken beynimizde neler olup bittiğini
anlamaya çalışıyor. Sanki beynimizde sürekli
düğmelere basılıyor ve biz de çıkan komuta göre
harekete geçiyoruz. Karar anından önce, yani beynimizde
düğmeye basılmadan önce sinir hücreleri
(nöronlar) arasındaki iletişimin nasıl olduğunu
görüntülemeye çalışan nörologlar bunun için değişik
yaklaşımlar ve teknolojiler kullanıyor.
Peki bilim insanları “nasıl doğru karar veririz” sorusuna cevap olarak bir reçete sunuyor mu?
Doğru kararı vermek için duygularımızı bir kenara atıp akılcı mı davranmalıyız?
Hangi durumlarda duygularımıza ve sezgilerimize güvenebiliriz?
Beynimizin nörolojik karar mekanizmasını çözmek neden zor?
Bu zorluklar aşılırsa yukarıdaki soruları cevaplamak kolaylaşacak mı?
Yanlış hesap Bağdat’tan döner misali, bir gün
beynimizde ilerleyen, yanlış kararla neticelenecek bilgi akışının
bir nörondan geri döndürülüşüne şahit olacak mıyız?